Në zemër të fshatit Binçë, ku tradita lokale është përcjellë brez pas brezi nëpërmjet punës dhe bashkëjetesës, ndodhet Mulliri i Binçës, i rinovuar me mbështetjen e BE-së. Ky monument i trashëgimisë kulturore flet jo vetëm për mënyrën tradicionale të jetesës, por edhe për kujtesën e përbashkët të komuniteteve që e kanë ndarë të njëjtin vend dhe të njëjtën histori.
Në fshatin Binçë, në komunën e Vitisë, ndodhet një prej monumenteve të rëndësishme të trashëgimisë kulturore të kësaj zone, Mulliri i Binçës. Ky mulli me ujë, rreth 150 vjet i vjetër dhe i restauruar me mbështetjen e BE-së, paraqet dëshmi të jetës tradicionale dhe mënyrës se si komunitetet lokale kanë funksionuar për breza me radhë. Kjo ndërtesë është monument i trashëgimisë kulturore dhe, edhe pse nuk funksionon sot, ruan vlera historike, arkitekturore dhe shoqërore të veçanta. Zona ku ndodhet mulliri është e banuar nga komuniteti shqiptar dhe ai serb i Kosovës, çfarë e bën këtë ndërtesë jo vetëm pasuri kulturore, por edhe hapësirë simbolike të bashkëjetesës dhe kujtesës së përbashkët.
Sipas Valmir Sahitit, drejtor i Kulturës në Komunën e Vitisë, Mulliri i Binçës është projekt i rëndësishëm i trashëgimisë kulturore për komunën. Ai thekson se kjo ndërtesë është restauruar me një investim të konsiderueshëm nga Bashkimi Evropian dhe se është nën mbikëqyrjen e Qeverisë. Mulliri është restauruar midis dhjetorit të vitit 2021 dhe qershorit të vitit 2023 përmes Programit të Bashkëpunimit Ndërkufitar Kosovë-Maqedoni e Veriut, të financuar nga BE-ja, i cili e mbështet ruajtjen e trashëgimisë kulturore dhe zhvillimin e qëndrueshëm lokal në tërë rajonin kufitar. Restaurimi ka përfshirë jo vetëm ndërtesën, por edhe zonën përreth, me qëllim të ruajtjes së autenticitetit dhe vlerave historike të saj. Edhe pse mulliri nuk është më funksional, ai vazhdon të ketë rol edukativ dhe kulturor, me studentë dhe vizitorë të tjerë kureshtarë që vijnë për të mësuar për trashëgiminë kulturore lokale dhe historinë e kësaj zone.
Restaurimi i Mullirit të Binçës është shembull konkret i përkushtimit ndaj mbrojtjes së trashëgimisë kulturore dhe përfshirjes së saj në jetën e komuniteteve. Nëpërmjet mbështetjes së Bashkimit Evropian dhe bashkëpunimit me institucionet lokale, kjo ndërtesë është ruajtur si pasuri kulturore e përbashkët dhe si pjesë e identiteteve të shumëfishta të kësaj zone.
